Yılanlı Çakmak Yaban Hayatı Geliştirme Sahası
Genel Bilgiler : Muğla Yılanlı Çakmak YHGS, 2003 yılında yürürlüğe giren 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununa göre 16.10.2005 tarihli ve 25968 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 07.09.2005 tarihli ve 2005/9453 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak tescil edilmiştir. Alanın yüzölçümü 1.503,85 hektardır. Yaban keçisi, hedef tür olarak seçilmiştir.
4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununda Yaban Hayatı Geliştirme Sahası “Av ve yaban hayvanlarının ve yaban hayatının korunduğu, geliştirildiği, av hayvanlarının yerleştirildiği, yaşama ortamını iyileştirici tedbirlerin alındığı ve gerektiğinde özel avlanma plânı çerçevesinde avlanmanın yapılabildiği” alan olarak tanımlanmıştır.
Flora Açısından Değerlendirme : Uluslararası anlaşmalar (IUCN, BERN ve CITES) açısından bakıldığı zaman sadece bir tür Bern Sözleşmesi kapsamında Ek-1 kategorisinde (Cyclamen coum var. Coum) yer almaktadır. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) koruma statüleri açısından 15 tür “düşük riskli” (LC), 3 tür “Tehdite yakın” (NT) ve 1 tür (Cedrus libani) “Duyarlı” (VU) kategorisinde yer almakta olup 2 tür (Galanthus gracilis, Alnus orientalis var. pubescens) ile ilgili herhangi bir statü için yeterli veri yoktur. CITES Sözleşmesi kapsamında ise toplam 9 tür yer almaktadır.
Fauna Açısından Değerlendirme : Sahanın faunasını oluşturan yaban hayvanlarından memeliler sınıfına ait 28 türün varlığı saptanmıştır. Tespit edilen memeli türlerinin tamamı Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği Kırmızı Listesi’ne göre (IUCN Red List) (3’ü vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türler (VU), 16 tanesi yaygın olarak bulunan türler (LC), 9 tanesi soyu şu anda tehlikede olmayan ancak yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorsine girmeye aday (NT)) 18 tür BERN Sözleşmesi (16 tür EK II: kesin koruma altında, 2 tür EK III: koruma altında) kapsamında yer alan listelerde yer alırken hiçbir memeli türü CITES listelerinde yer almamaktadır.
Sahada bulunan iki yaşamlılar (amfibi)’a ait toplam dört türün ikisi LC statüsüne girerken hiçbiri CITES Sözleşmesi kapsamına girmemektedir. Testudo graeca (Tosbağa) BERN Sözleşmesi EK II kategorisinde ayrcıca Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği Kırmızı Listesi’ne göre VU (Vahşi yaşamda tükenme tehlikesi büyük olan türler) ve CİTES (Ek II) kapsamında yer almaktadır. Kertenkele türlerinden Chamaeleo chamaeleon (Bukalemun) ve yılanlardan Eryx jaculus (Mahmuzlu yılan) CITES Ek II listesinde yer almaktadır.
YHGS de tespit edilen kuş türlerinin Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN)- Birdlife International (BIE) Kriterleri ve Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES)’ye göre statüleri ise şöyledir;
Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) kriterleri:
IUCN kırmızı listesi, biyolojik çeşitliliğin durumu ile ilgili en geçerli rehber olarak kabul edilmektedir.
EN (endangered): Sahada bu kriterde yer alan tür tespit edilmemiştir.
VU (vulnerable- Hassas, zarar görebilir): Sahada bu kriterde yer alan tür tespit edilmemiştir.
NT (near threatened): Bu kriterdeki türler şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU- vulnerable (Hassas, Zarar Görebilir, Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türler), EN- endangered (Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi çok büyük olan türler) veya CR- critically endangered (Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi had safhada olan türler) kategorisine girmeye aday olan türlerdir. Sahada bu kriterde yer alan tür tespit edilmemiştir.
LC: (least concern): Sahada tespit edilen 42 kuş türü bu kriterdedir. En düşük derecede tehdit altında olan bu türler yaygın bulunan türlerdir.
Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) Listesine yer alan türler:
CITES Sözleşmesi üç adet eke sahiptir. Bu ekler;
EK-1: Nesilleri tükenme tehdidi ile karşı karşıya bulunan ve bu nedenle örneklerinin ticaretinin sıkı mevzuata tabi tutulması ve bu ticarete sadece istisnai durumlarda izin verilmesi zorunlu olan türleri içerir.
EK-2: Nesilleri mutlak olarak tükenme tehdidiyle karşı karşıya olmamakla birlikte, nesillerinin devamıyla bağdaşmayan kullanımları önlemek amacıyla ticaretleri belirli esaslara bağlanan türleri içerir.
EK-3: Herhangi bir taraf ülkenin kendi yetki alanı içinde düzenlenmeye tabi tuttuğu ve aşırı kullanımını önlemek veya kısıtlamak amacıyla ticaretinin denetime alınmasında diğer taraflar ile iş birliğine ihtiyaç duyduğunu belirttiği bütün türleri kapsar.
Sahada tespit edilen 5 türün Ek-II listesinde (Buteo buteo, Buteo rufunus, Accipiter nisus, Circaetus gallicus ve Falco tinnunculus) yer aldığı, geriye alan 38 türün ise CITES listeleri kapsamına girmediği görülmüştür.
Peyzaj Değerleri Açısından Değerlendirme : Bütün alan peyzaj değerleri açısından oldukça etkileyici bir görünüme sahiptir. Dağlardan tabandaki Eşek Deresi’ne inen vadi ve sarp kayalıklar, alanın iskelet peyzaj değerini oluşturmaktadır. Alanın hakim ağaç türü olan kızılçam, altında oluşturduğu bitki toplulukları ile bu iskelet yapıyı kaligrafik olarak ve renk bakımından tamamlamaktadır.
Vadinin her iki yakasında yer alan kızılçam ağırlıklı ağaç türleri, dik kayaların yüzeyinde oluşan in ve mağaralar ile birlikte güzel bir peyzaj yaratmıştır.
