Munzur Vadisi Milli Parkı

MUNZUR VADİSİ MİLLİ PARKI

Türkiye'nin ve dünyanın bu doğa harikası keşfedildikten uzun yıllar sonra 21 Aralık 1971 tarihinde 6831 sayılı kanun kapsamına alınarak Milli Park haline getirilmiştir. 42.674 hektarlık alanıyla Türkiye'nin en büyük milli parklarındandır. Merkezi Tunceli-Ovacık karayolunun 8. km'sinde olup yukarıya doğru yayılarak devam etmektedir.

ULAŞIM:

            Munzur Vadisi Milli Parkı, Tunceli-Ovacık karayolunun 7. kilometresinden başlayarak kuzeye, Ovacık ve Mercan Dağları'na doğru genişleyerek devam etmektedir. Milli parkın bütünlüğünü sağlamak amacıyla sınırlar, Munzur Dağları ve Mercan Dereleri dikkate alınarak kuzeye doğru genişletilmiş ve muhafaza ormanlarıyla sınırlandırılmıştır. Böylece milli park sahası, Tunceli il merkezinin 8 kilometre batısından başlayarak 46 kilometre boyunca Munzur Vadisi’ni ve buradan kuzeye doğru Munzur Dağları’nı kapsayacak şekilde belirlenmiştir.

 KAYNAK DEĞERLER:

            Karasu ve Murat çöküntü alanları arasında yükselen Munzur Dağlarının jeolojik yapısı, metamorfik, volkanik ve tortul kayaçlardan meydana gelir. Kuzeyde 3300 m ye kadar yükselen bu dağlık alan Mercan ve Munzur suyu vadileri ile büyük ölçüde parçalanmıştır. Mercan vadisinin yukarı kesimlerinde buzul gölleri, dağlardan Ovacık düzlüğüne gelindiğinde kaynayan gözeler, vadi boyunca dökülen küçük şelaleler Milli Parkın peyzajının ilgi çekici örnekleridir.

Mili Parkta tepeler ve yamaçlar meşe ormanları ile kaplıdır. Vadi tabanında ise ceviz, kızılağaç, dişbudak, karaağaç, çınar, kavak, söğüt ve çalı türlerinden meydana gelen zengin bir bitki örtüsü görülür. Sarp ve dik yamaçlar çıplaktır.

Yaban Hayatı; kurt, tilki, ayı, kınalı keklik gibi türlerin yanında dağ keçisi, çengel boynuzlu dağ keçisi, vaşak, su samuru, çil keklik, keklik, kaya kartalı gibi nadir türlerin de barınmasına imkân sağlamakta; Munzur Vadisi ve Mercan suyunda bol miktarda Alabalık bulunmaktadır.

Mercan Vadisinin yukarı kesimlerinde buzul göllerini bu göller oluşturduğu peyzaj görüntülerini, dağlar Ovacık düzlüğüne inildiğinde kaynayan gözeleri ve küçük şelaleleri görülmeye değer kaynak değerleridir.

 Jeolojik ve hidrolojik yapısı:

Munzur vadisi sahip olduğu irili ufaklı dağlar ve tepelikler, buzul gölleri, yaz kış berrak akan akarsuları ve bu akarsu ve derelerin binlerce yılda oluşturdukları oyuntular, dik bir duvar gibi ortalama 1000 m. yüksekliğe varan uçurumlar, vadiyi ilginç görünüme sokmaktadır. Bu ilginç jeomorfolojik yapı dünyada benzeri az bulunan bir doğa peyzajı sunmaktadır.Bu yapı içerinde oluşmuş çeşitli mağara ve diğer oluşumlar bölgede yaşayan birçok yaban hayvanlarının korunmasına ve üremesine uygun ortamlar olarak dikkati çekmektedir.

Doğal bitki çeşitliliği (Flora zenginliği):

Munzur vadisi sahip olduğu zengin bitki çeşitliliği ile tüm dünyanın ilgisini çekmektedir. Milli Parkta, tepeler ve yamaçlar meşe ormanları ile kaplıdır. Vadi tabanında ise ceviz, kızılağaç, dış budak, karaağaç, çınar, kavak, söğüt ve çalı türlerinden meydana gelen zengin bir bitki örtüsü görülür. Sarp ve dik yamaçlar ise çıplaktır.

 Yaban Hayvanları (Fauna zenginliği):

Munzur vadisi Türkiye’nin en zengin yaban hayatının bir arada yaşadığı yerlerdendir. Önemli yaban hayvanlarından bazıları;

Memeliler; ayı, kurt, tilki, domuz, dağ keçisi, çengel boynuzlu dağ keçisi, su samuru, kirpi, sincap, sansar, kokarca, vaşak gibi hayvanlar önemli fertlerini oluşturmaktadır. Ayrıca kaya uyuru adlı bir kemirgen memeli Türkiye’ye endemiktir ve Munzur dağlarında yaşadığı bilinmektedir.

Sürüngenler: değişik renkte ve türlerde zehirli ve zehirsiz yılanlar, kertenkeleler, kaplumbağalar, yengeçler, akrep vb. Kuşla; önemli kuş türlerinden bazıları; ürkeklik, kınalı keklik, yabani güvercin, kaya güvercini, tahtalı, üveyik, kumru, bıldırcın, tarakçın, ispinoz, arı kuşu karga çeşitleri, bülbül çeşitleri, yırtıcılardan; kartal, doğan, şahin, atmaca, kerkenez, akbaba, turna, leylek, bahri, sığırcık, balıkçıllar, kazlar, ördekler, puhu, baykuşlardır.

Balıklar ve su hayvanları: Munzur vadisi içerisindeki göllerde ve derelerde birçok balık türü ve diğer canlılar yaşamaktadır. Balıkların en önemlileri; alabalık, sazan ve yayın balıklarıdır. Munzur Alası diye anılan alabalık türü Türkiye endemiği olup çok değerli bir alabalık türümüzdür. Ayrıca bu akarsularda yengeçler, su kaplumbağaları, kurbağalar, yılanlar, böcekler ve daha bir çok mikro organizmalar yaşamaktadır.

Kültürel ve Mitolojik Değerler: Munzur vadisi içerisinde hidrolojik - jeolojik yapı ve biyolojik zenginliği yanı sıra yörede yaşayan halkın kültürü, inanışları mitolojik açıdan Munzur vadisi milli parkının önemli bir kaynak değeridir. Munzur dağı, Munzur çayı ve Munzur vadisi milli parkı adını aldığı Munzur Baba ve meşhur efsanesi, nesilden nesile günümüze ulaşmıştır. Kutsal Munzur Baba, saflığı, manevi kişiliğiyle halen yöredeki halkın üzerinde etkilidir. Dağlara, çaylara isim olmuş Munzur, bugün yöredeki çocuklara, işyerlerine ve çeşitli firmalara da isim olmaktadır. Yine yöredeki Düzgün baba ve diğer türbeler, su gözeleri halkın inanışları ve kültürü açısından önemlidir.

Munzur Suyu, Kolları ve Vadileri:

Munzur suyu Ovacık ilçesinin 10-15 km batısında Ziyaret Köyü yakınlarındaki gözelerden kaynağını alır. Kuzey Munzur Dağları'nın Ovacık-Zeranik Ovası'yla birleştiği noktada onlarca gözeden fışkıran sular az aşağıda birleşerek kocaman bir nehir halinde doğuya doğru akar, Halvori bölgesinde güneydoğuya kıvrılır, Tunceli il merkezinde Pülümür (Harçik) Irmağı'yla birleştikten sonra güneye yönelir Mazgirt ilçesinin batısından geçtikten sonra Keban Baraj Gölü'ne dökülür. 144 km uzunluğundaki Munzur Suyu, saniyede ortalama 87 metreküp su akıtmaktadır. En yüksek akım Nisan ayında 398 m3/sn'dir. En düşük akım ise Ekim ayında: 44 m3/sn'dir. Munzur'un, kolları Havaçor, Mamuşağı, Şamuşağı, Kodi, Kabuşağı, Aksu, Mercan Hürmek, Merho, Nanikuşağı, Haçılı, Torunoba, Kalan dereleri ile Aşhirik, Dereova, Kutudere, Çukurdere ile beslenen Pülümür Suyu'dur. İlkbaharda karların erimesi ve yağmurların yağmasıyla sadece Nisan-Mayıs aylarında zaman zaman bulanık akan Munzur, yılın diğer aylarında çok berraktır. Geçtiği yerlere hayat verir.

Öyle ki kaynağından 75 km uzaklıktaki Tunceli il merkezinin içme ve kullanma suyu ihtiyacı Munzur'dan karşılanır. Adını Munzur adlı bir ermiş-çobandan alır. Bu nedenle yöre halkınca kutsal sayılan Munzur kirletilmemiştir. Munzur vadisi ve yukarıda sayılan akarsuların vadileri bir çok doğa güzelliği içerir. Zengin bitki ve hayvan türleri besler. Yöreye özgü alabalıklar bu sularda bulunur. Dağları anlatırken belirtilen yabanıl hayvanların ve bitkilerin yanı sıra, bu vadilerde ve yamaçlarında, meşe, gürgen, söğüt, kavak, pelit, akçaağaç, huş, dişbudak, kızılağaç, karaağaç, sarıçam, köknar, ardıç, ceviz, çınar, çalı türleri gibi ağaç çeşitlerinin oluşturduğu ormanlar vardır.

 ALANDAKİ TESİSLER:

İdare, ziyaretçi ve tanıtım merkezi, kafeterya, dört adet orman köşkü, otopark, seyir tepesi, günübirlik kullanım alanları, Halbori Gözeleri ve Ana Fatma önemli ziyaret merkezleridir.

AKTİVİTELER: 

Doğa turizmi çeşitleri ve faaliyetleri; Manzara Seyir, Günübirlik Rekreasyon, Rafting faaliyetleridir.

Müstecir: Neriman DÖNMEZ  (İdare-Ziyaretçi Tanıtım Merkezi /4 adet Orman Köşkü)

                  Ali MEMİCİL (Halbori Gözeleri)

Doğa Koruma ve Milli Parklar 15. Bölge Müdürlüğü Tunceli Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü

İletişim: Cumhuriyet Mah. Tunceli-Elâzığ Yolu, 62000 Tunceli Merkez/Tunceli

Santral Tel: (0428) 212 52 21

Uyarı: Sahamızda uyarı ve ikaz tabela ve levhalarına uyulmaması halinde oluşabilecek herhangi bir kaza, can ve mal kaybı gibi durumlarda kurumumuz ve kurumumuz çalışanları sorumlu tutulmayacaktır.

Acil durumlar için 112 acil çağrı numarası aranmalıdır.